Waarom Natuurinclusiever Voedsel produceren?
Als de zonne-energie benut wordt (stap 1 in het proces), dan kan in een gezond ecosysteem de fotosynthese hoog zijn (jaarrond gemiddelde 2,3 MJ/m2/dag berekend voor bos in 2022). En dat is meer dan genoeg om plant en bodemleven te voeden. Er is een overschot aan suikers voor aanwas van biomassa in en op de bodem en voor organismen die in en op de bodem leven, incl. mensen. En door toename van vitaliteit en groen oppervlak kan de fotosynthese verder toenemen.
Als mensen hun aandeel in de oogst beperken en een resterend deel gunnen aan andere organismen in en op de bodem, dan ontstaat een positieve spiraal waarin alle organismen in het ecosysteem meeprofiteren, en dan kan de afname van biodiversiteit omgebogen worden naar een toename.
Voedsel, hout en vezels (biomassa) kunnen optimaal geproduceerd worden met benutting van zonne-energie.
Het ombuigen van de negatieve trend
Sinds de industriële revolutie voegen mensen in toenemende mate (fossiele) energie toe aan het biomassa productieproces; o.a. mechanisatie, kunstmest, bestrijdingsmiddelen, verwerking en distributie, verstoren de koolstof en stikstof cirkels en verminderen de ruimte voor bos en traditioneel heggenlandschap. Een negatieve spiraalbeweging is ontstaan. En sinds de 2e wereldoorlog willen mensen meer oogsten dan passend is in het groeimodel, nemen de intensieve dierhouderijen en de substraat-culturen toe, en wordt de negatieve spiraalbeweging versterkt.
Beschrijving van het productieproces
Het productie proces is te complex om in één keer voldoende gedetailleerd te beschrijven. De beschrijving is nodig als basis voor risico analyse en prioriteit stelling. In de FNS ervaring van de afgelopen jaren blijken veel ondernemers prioriteit te geven aan het stimuleren van bodemleven. Als een dergelijke prioriteit gesteld is, dan kan in de volgende proces-beschrijving meer aandacht besteed worden aan het bodemleven (Subdoel23 met indicator23 om de effectiviteit van M23 maatregelen te meten).
Maatregelen kunnen multifunctioneel zijn, d.w.z. dragen bij aan de realisatie van meerdere subdoelen, en in dat geval wordt de effectiviteit gemeten met meerdere indicatoren. Maatregelen die ten koste gaan van één van de subdoelen zijn uitgesloten.
Langjarig deelnemen in monitoring
Met ondernemers op hun bedrijf worden gesprekken aangegaan om:
Overzicht te krijgen over de langjarige planning op hun bedrijf; en FNS streeft ernaar om de gesprekken te voeren met praatplaten op tafel om door de tijd (alternatieve) ontwikkelingen op het betreffende bedrijf vast te leggen. Hieronder worden voorbeelden gegeven van 2 praatplaten: Rondje bedrijf en plantselectie als belangrijke maatregel.
Aan de hand van het overzicht op de praatplaten worden prioriteiten en alternatieven besproken.
Vervolgens worden (prioritaire) maatregelen gepland met indicatoren om de effectiviteit van maatregelen te meten.
Aan de ondernemer voor te stellen deel te nemen aan vergelijking met vergelijkbare bedrijven.
Voor een beter begrip van het keren van een negatieve spiraal beweging, zijn hieronder het productieproces en de 8 stappen circulair uitgebeeld. In de evolutie wordt ervan uitgegaan, dat niet teruggekeerd kan worden naar een toestand van vroeger en dat “regeneratie” vooral geïnterpreteerd wordt als “toename van vitaliteit, biodiversiteit en natuurlijke productiviteit” naar een niveau dat waarschijnlijk 100 jaar geleden bestaan heeft, maar met een rijkdom aan nieuwe soorten.
Het complexe biomassa productie process lineair beschreven
Het biomassa productie proces is complex en maatregelen zijn multifunctioneel. Maar de complexiteit wordt gereduceerd tot een lineair proces, waarin zoveel mogelijk de causale verbanden centraal gesteld worden en dat zodoende eenvoudiger te volgen is.
Hoofddoel
Ombuiging van Biodiversiteit en productiviteit afname.
Thema's
Acht thema's ordenen de subdoelen langs de opeenvolgende stappen van het biomassa-productieproces, van zonlicht tot verwaarding.
Subdoelen
Ieder subdoel draagt bij aan het hoofddoel. Aan elk subdoel is een indicator gekoppeld waarmee de verandering door de tijd gevolgd wordt, en daarmee de effectiviteit van genomen maatregelen.
Op de pagina van het bedrijfsportaal staan de 8 thema's en hun subdoelen verder toegelicht.
Praatplaat 1
Rondje bedrijf
Meerdere malen doorlopen we het biomassa productie process op een bedrijf om samen grip te krijgen op complexe verbanden. We analyseren welke knelpunten prioriteit moeten krijgen aan de hand van 8 thema's en hun subdoelen.
Praatplaat 2
Plant selectie als belangrijke maatregel
Het gaat om een (hiërarchische) plantenselectie, waarbij plantensoorten...
... functioneel aansluiten op de wensen en doelen van de boer
... kunnen overleven en/of gedijen in de dan geldende omstandigheden.
... de bodem en biodiversiteit niet uitputten of negatieve trends vertragen
... verval in bodem en biodiversiteit kunnen stoppen en ombuigen.
... helpen kringlopen te sluiten
Gedeeltelijk gebaseerd op “Plants for a Future Database” (https://pfaf.org/)
Hierboven zijn geïllustreerd:
-praatplaat1: “Rondje bedrijf in 8 stappen”
-praatplaat2: “Plant selectie als belangrijke maatregel”
In het volgende tabblad “Bedrijfsportaal” wordt aangegeven hoe gemeten wordt op prioritaire subdoelen, en hoe meetresultaten zodanig vastgelegd worden dat vergelijking in de tijd en tussen bedrijven mogelijk zijn.
